BIM Bắt Buộc Từ 01/7/2026: Kỹ Sư QS Cần Chuẩn Bị Gì?

Sau nhiều năm nằm trong diện “khuyến khích áp dụng”, BIM (Building Information Modeling — Mô hình thông tin công trình) chính thức trở thành yêu cầu bắt buộc với một nhóm công trình lớn kể từ 01/7/2026. Đây không còn là câu chuyện của riêng bộ phận thiết kế hay BIM Manager — kỹ sư QS cũng nằm trong vùng ảnh hưởng trực tiếp. Bài viết tổng hợp căn cứ pháp lý, phạm vi áp dụng, và những việc QS nên chuẩn bị ngay từ bây giờ.

1. Căn cứ pháp lý: BIM bắt buộc theo quy định nào?

Ngày 19/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 217/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng 2025 (Luật số 135/2025/QH15) về quản lý hoạt động xây dựng, có hiệu lực từ 01/7/2026 — thay thế Nghị định 175/2024/NĐ-CP trước đó1.

Theo điểm a khoản 1 Điều 8 của Nghị định, các công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên phải áp dụng BIM ngay từ giai đoạn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật2. Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với các quy định trước: BIM không còn dừng ở mức “khuyến khích” mà trở thành điều kiện bắt buộc trong hồ sơ dự án3.

Đáng chú ý, điểm b khoản 5 Điều 8 còn cho phép: trong trường hợp cơ quan quản lý nhà nước đã đáp ứng điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, nhân lực và công nghệ, mô hình BIM có thể được sử dụng thay thế hồ sơ thiết kế dạng giấy và có giá trị pháp lý tương đương2. Cơ quan chuyên môn về xây dựng cũng được phép khai thác trực tiếp dữ liệu BIM để phục vụ thẩm định và kiểm tra công tác nghiệm thu — bao gồm kiểm tra sự tuân thủ quy chuẩn/tiêu chuẩn, phát hiện xung đột kỹ thuật (clash detection) và trích xuất chỉ tiêu kỹ thuật chủ yếu4.

Bối cảnh trước đó: từ “khuyến khích” đến “bắt buộc”

Lộ trình áp dụng BIM thực ra đã được đặt nền từ Quyết định số 258/QĐ-TTg ngày 17/3/2023 của Thủ tướng Chính phủ, chia làm nhiều giai đoạn: giai đoạn 1 (từ 2023) bắt buộc với công trình cấp I, cấp đặc biệt sử dụng vốn đầu tư công; giai đoạn 2 (từ 2025) mở rộng bắt buộc cho công trình cấp II trở lên cùng nhóm vốn này5. Nghị định 217/2026/NĐ-CP là bước tiếp theo, mở rộng phạm vi bắt buộc sang cả các công trình cấp II sử dụng nguồn vốn khác, đồng thời luật hóa việc dùng dữ liệu BIM thay thế hồ sơ giấy trong thẩm định.

2. Công trình nào bắt buộc áp dụng BIM?

• Công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên, không phân biệt nguồn vốn — áp dụng ngay từ giai đoạn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi/Báo cáo kinh tế - kỹ thuật2.
• Việc phân cấp công trình (căn cứ xác định “cấp II”) cũng được quy định lại đồng thời trong đợt cải cách pháp lý 01/7/2026 này, nên QS cần đối chiếu bảng phân cấp mới thay vì dùng bảng phân cấp cũ trước đây6.
• Chủ đầu tư chịu trách nhiệm bảo đảm tính đầy đủ, chính xác và thống nhất của dữ liệu BIM nộp cho cơ quan chuyên môn xây dựng; sau khi hoàn thành công trình, phải cập nhật mô hình BIM hoàn công vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng4.

3. Ý kiến chuyên gia

Ông Phan Việt Hiếu — chuyên gia tư vấn pháp luật, kiểm toán và quản lý chi phí đầu tư xây dựng, người sáng lập chuyên trang kiemtoanxaydung.vn — nhận định Nghị định 217/2026/NĐ-CP là một trong những văn bản mang tính “kim chỉ nam” mà mọi chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu và đơn vị tư vấn cần cập nhật ngay lập tức, do phạm vi tác động trải rộng từ thủ tục pháp lý đến cách vận hành dữ liệu dự án7.

Cùng góc nhìn này, giới chuyên môn tư vấn pháp lý xây dựng khuyến nghị các doanh nghiệp nên tổ chức đào tạo chuyên sâu về BIM cho đội ngũ kỹ sư, kiến trúc sư và cán bộ quản lý dự án để thích ứng kịp thời với phương thức làm việc mới trên môi trường số, thay vì chờ đến khi bị bắt buộc mới triển khai3. Ở cấp địa phương, Hà Nội cũng đã công bố kế hoạch xây dựng kho dữ liệu BIM dùng chung, sẵn sàng tích hợp với hệ thống dữ liệu quốc gia cho các dự án hạ tầng lớn8 — cho thấy đây là xu hướng đồng bộ chứ không chỉ là yêu cầu trên giấy.

4. Vì sao kỹ sư QS cần quan tâm đến BIM?

Nhiều QS vẫn nghĩ BIM là việc của kiến trúc sư/kỹ sư kết cấu, nhưng thực tế:

• Bóc khối lượng từ mô hình BIM (5D BIM) đang dần thay thế một phần công việc đo bóc thủ công truyền thống — QS cần hiểu cấu trúc dữ liệu mô hình (LOD — Level of Development) để biết khối lượng trích xuất tự động đáng tin đến đâu, và khi nào vẫn cần kiểm tra chéo bằng phương pháp thủ công (xem thêm bài Cách bóc khối lượng dầm/sàn cho kỹ sư QS mới để nắm nguyên tắc nền tảng trước khi làm quen với BIM).
• Dữ liệu BIM có giá trị pháp lý trong hồ sơ thẩm định, nghiệm thu theo Nghị định 217/2026/NĐ-CP — nghĩa là hồ sơ thanh toán, VO, IPC trong tương lai gần có thể cần đối chiếu trực tiếp với mô hình thay vì chỉ bản vẽ 2D (liên quan tới quy trình đã đề cập trong bài VO là gì, IPC là gì trong FIDIC và Luật Xây dựng Việt Nam).
• Cơ hội nghề nghiệp: khi BIM trở thành yêu cầu bắt buộc trên diện rộng, QS có kỹ năng đọc và trích xuất khối lượng từ mô hình BIM sẽ có lợi thế tuyển dụng rõ rệt so với QS chỉ quen làm việc trên bản vẽ 2D truyền thống.

5. QS nên chuẩn bị gì ngay từ bây giờ?

1. Làm quen với khái niệm LOD (Level of Development) — mức độ chi tiết/tin cậy của thông tin trong mô hình BIM, quyết định việc khối lượng trích xuất có dùng được trực tiếp cho thanh toán hay chỉ mang tính tham khảo.
2. Học cách đọc mô hình BIM cơ bản (không nhất thiết phải dựng mô hình) — qua các phần mềm phổ biến như Revit, Navisworks, hoặc nền tảng chia sẻ dữ liệu mở như Speckle đang được nhắc đến nhiều trong ngành gần đây9.
3. Theo dõi các Thông tư hướng dẫn chi tiết sẽ được ban hành sau Nghị định 217/2026/NĐ-CP, vì nội dung áp dụng và mức độ chi tiết mô hình cụ thể do chủ đầu tư từng dự án quyết định — không có một chuẩn LOD cố định áp dụng chung cho mọi công trình.
4. Chủ động trao đổi với bộ phận BIM/thiết kế ngay từ giai đoạn đầu dự án thay vì chỉ nhận bản vẽ xuất ra từ mô hình — hiểu được nguồn dữ liệu gốc giúp QS phát hiện sai lệch nhanh hơn khi đối chiếu khối lượng.

Kết luận

BIM bắt buộc từ 01/7/2026 không phải là một quy định “để đó” — nó đi kèm giá trị pháp lý thực sự trong thẩm định, nghiệm thu, và có thể thay thế hồ sơ giấy khi điều kiện hạ tầng cho phép. QS chủ động làm quen với BIM ngay từ bây giờ, thay vì chờ được đào tạo bắt buộc, sẽ là người thích nghi nhanh nhất khi làn sóng chuyển đổi số này lan rộng ra toàn ngành trong 2-3 năm tới.

---

Bạn đang làm QS và muốn cập nhật các thay đổi pháp lý, kỹ thuật mới nhất trong ngành? Ghé minhanqs.com để xem thêm các bài viết và dự án thực tế!

---

Chú thích

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tổng hợp, tham khảo dựa trên các văn bản pháp luật và nguồn tin công khai tại thời điểm đăng bài, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên môn. Do quy định về BIM còn tiếp tục được cụ thể hóa qua các Thông tư hướng dẫn, người đọc nên cập nhật thêm văn bản mới nhất trước khi áp dụng cho dự án cụ thể.

1. LuatVietnam, “Đã có Nghị định 217/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động xây dựng từ 01/7/2026”, 21/6/2026. ↩
2. LuatVietnam, “Đã có Nghị định 217/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động xây dựng từ 01/7/2026”, trích Điều 8 khoản 1 điểm a và khoản 5 điểm b, 21/6/2026. ↩ ↩2 ↩3
3. HTIC Law Firm, “Nghị định 217/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động xây dựng: 8 thay đổi lớn có hiệu lực từ 01/7/2026”, 22/6/2026. ↩ ↩2
4. Nhansu.vn, “Nghị định 217 năm 2026”, trích quy định về sử dụng dữ liệu BIM phục vụ thẩm định, kiểm tra nghiệm thu và trách nhiệm chủ đầu tư, 30/6/2026. ↩ ↩2
5. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Quyết định số 258/QĐ-TTg ngày 17/3/2023 về Lộ trình áp dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) trong hoạt động xây dựng. ↩
6. LuatVietnam, “Từ 01/7/2026, cấp công trình dùng để xác định công trình phải áp dụng BIM và giải pháp công nghệ số”, 29/6/2026. ↩
7. Kiemtoanxaydung.vn, chuyên gia Phan Việt Hiếu, “[TẢI VỀ MỚI NHẤT] Nghị định 217/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết về quản lý hoạt động xây dựng”, 20/6/2026. ↩
8. Pháp luật Plus (Báo Pháp luật Việt Nam), “Hà Nội bắt buộc áp dụng công nghệ BIM cho các dự án hạ tầng lớn từ năm 2026”, 17/1/2026. ↩
9. Tạp chí Xây dựng (Bộ Xây dựng), “Năm 2026 làm BIM có gì mới?”, 1/2/2026. ↩